Op bevrijdingsdag schreef ik "vorige week overleed Edith Eger". Edith Eger overleefde Auschwitz en schreef later The Choice. Een boek dat eigenlijk draait om één eenvoudige en krachtige gedachte: Je hebt altijd een keuze.
Natuurlijk zijn er omstandigheden die je niet kunt veranderen. Maar je hebt wel invloed op hoe je ermee omgaat. Die gedachte neem ik vaak mee als ik met bestuurders en leiders werk.
Niet omdat organisaties te vergelijken zijn met de ervaringen van Edith Eger – dat zijn ze nadrukkelijk niet – maar omdat haar inzicht ook in organisaties herkenbaar is.
Veel leiders verlangen ernaar dat medewerkers meer eigenaarschap nemen. Dat er meer openheid is. Meer samenwerking. Meer beweging. En tegelijkertijd richten we organisaties soms zo in dat kiezen juist moeilijk wordt.
- Er zijn zoveel overleglagen dat besluiten vertragen.
- Verantwoordelijkheden zijn zo verdeeld dat daarom niemand zich ook echt eigenaar voelt.
- Veiligheid wordt soms onbedoeld het vermijden van het lastige gesprek.
Meestal is dat zo gegroeid. Maar ook dan blijft er iets overeind: er is altijd een keuze. In de grote strategische besluiten, maar ook in de kleine keuzes van vandaag.
- Durf ik verantwoordelijkheid echt neer te leggen?
- Voer ik het gesprek dat ik liever uitstel?
- Geef ik ruimte aan een ander, ook als dat spannend is?
Voor mij is dat waar ziel en zakelijkheid elkaar ontmoeten.
De ziel van een organisatie zit natuurlijk in de mooie kernwaarden, die beschreven staan op de website. Ze zit vooral in de keuzes die mensen iedere dag maken. En zakelijkheid krijgt pas echt kracht wanneer die keuzes bijdragen aan de bedoeling van de organisatie.
Daarom stel ik bestuurders vaak de volgende vragen:
"Hoe krijgen we de organisatie in beweging?"
En:
"Waar houd ik als leider, misschien onbedoeld, de beweging nog tegen?"
Dat zijn moeilijke, trage vragen, waar niet 1-2-3 een antwoord op gegeven kan worden. Maar hier begint juist de beweging waar je naar op zoek bent.
